W dniu 30 sierpnia 1931 roku przybył do Markowej trzykrotny premier II RP Wincenty Witos na uroczystości otwarcia Domu Ludowego i świętowania dożynek. Wiemy, że uroczystości odbyły się w niezwykle burzliwym okresie politycznym. Dnia 30 sierpnia 1930r. prezydent Ignacy Mościcki rozwiązał parlament RP, a 10 września 1930 r. Wincenty Witos został uwięziony w twierdzy brzeskiej. Następnie odbyły się kontrowersyjne „ wybory brzeskie”, w 1931 roku rozpoczął się tzw. proces brzeski, który zakończono w 1932 r. skazaniem Witosa. W konsekwencji, Witos zmuszony by udać się na emigrację , gdzie przebywał do 1939 r. Wydarzenia te pokazują, jak napięta była sytuacja polityczna w Polsce w tamtym czasie, a nadanie imienia Witosa Domowi Ludowemu w Markowej nabiera szczególnego znaczenia także jako obywatelski akt sprzeciwu Markowian wobec autorytarnych rządów sanacji.

W swoim przemówieniu Witos podkreślił ,że „Dom Ludowy to nie martwy kamień, cegła, lecz idea, symbol Polski Ludowej, która zostanie wykuta twardą, ciągłą pracą. Praca ta wymaga cnót obywatelskich i odwagi cywilnej”.

 W dniu 29 sierpnia 2026r. odbyło się uroczyste otwarcie i poświęcenie zrewitalizowanego Domu Ludowego im. Wincentego Witosa. Gospodarzem wydarzenia był Wójt Gminy Markowa Aleksander Cwynar. Obchody rozpoczęto od uroczystej Mszy św. odprawionej przez arcybiskupa Adama Szala w kościele parafialnym w Markowej. Po zakończonej Mszy św. w uroczystym korowodzie z Zespołem Orkiestry Dętej przeszliśmy pod Dom Ludowy. Tak jak było przed 95 lat temu uroczystości rozpoczęto hymnem narodowym, następnie odsłonięto dwie pamiątkowe tablice poświęcone historii Domu Ludowego i Wincentemu Witosowi. Po przecięciu wstęgi otworzono po wielu latach Dom Ludowy, aby wszyscy uczestnicy mogli wejść do głównej sali widowiskowej. Gospodarz przywitał gości i słuchaliśmy wystąpień parlamentarzystów oraz gości. To prawie 100 lat historii czterech pokoleń Markowian wpisanych w przestrzeń Domu Ludowego. Mieszkańcy potwierdzili swoją obecnością, że ich spotkanie z historią staje się doświadczeniem – rozpiętym między pamięcią, a codziennością, przeszłością, a refleksją o odpowiedzialności za świat obecny i przyszły. To też podkreślili w swoich przemówieniach obecni posłowie, goście i Markowianie: Ewa Leniart, Kazimierz Gołojuch, Zdzisław Gawlik, Mateusz Szpytma, Aleksander Cwynar, Waldemar Rataj, Piotr Kosiak, Wiesław Lada i Marek Kochmański. Wójt Gminy Markowa podziękował Towarzystwu Przyjaciół Markowej za wsparcie, serce i pasję przy reaktywacji Domu Ludowego przekazując nam Statuetkę „ Z sercem na dłoni”. W uroczystości wzięły też udział liczne poczty sztandarowe, nie zabrakło oczywiście sztandaru TPM, któremu towarzyszyli koleżanki i koledzy: Justyna Olbrycht, Agnieszka Rejzer, Grażyna Bar, Danuta Szymkiewicz, Józef Rejzer i Wacław Szpytma.

Witos uważał, że edukacja i kultura to dwa filary silnego państwa i gwarancja dobrobytu obywateli. Zachęcał chłopów do zdobywania wiedzy, widząc w niej klucz do awansu społecznego i budowania narodu obywateli świadomych swoich praw i tożsamości. W ramach obchodów upamiętniających wydarzenia z przed 95 lat w Markowej odbył się cykl spotkań poświęconych refleksji o tożsamości Markowej w kontekście historii i dziedzictwa narodowego Polski. W dniach od 28 do 30 sierpnia w Zagrodzie –Muzeum Wsi Markowa odbyły się spotkania Podkarpackiej Resursy Kultury Pamięci. W pierwszym dniu dr Zbigniew Stawrowski wygłosił wykład pt. „Etyka solidarności”, a 30 sierpnia dr Mateusz Szpytma przedstawił Dom Ludowy im. Wincentego Witosa w Markowej jako „genius loci” nie tylko lokalnej społeczności.

Te wydarzenia są świadectwem głębokiej więzi Markowian z ideami głoszonymi przez Witosa i stanowią symboliczny hołd dla jego zasług dla ludu polskiego i jego patriotyzmu. Dom w Markowej stał się w ten sposób niejako pierwszym „pomnikiem” wzniesionym ku jego czci, i to jeszcze za życia.

Maria Ryznar-Fołta